Zmarł Zbigniew Żyromski

Zbigniew Żyromski, członek naszego stowarzyszenia, urodził się 19 czerwca 1930 roku na Kresach w miejscowości Monasterzyska w dawnym powiecie Buczacz na Podolu.

Tu rozpoczął naukę w szkole powszechnej. Wobec ciągłych obaw przed mordami dokonywanymi przez nacjonalistów ukraińskich z UPA rodzina Jego wyjechała stamtąd pod koniec maja 1944 roku i 19 czerwca znalazła się w małej miejscowości Kołaczyce 10 kilometrów od Jasła. W tychże Kołaczycach rozpoczął naukę w gimnazjum, a w październiku 1945 roku cała rodzina wyjechała do Krakowa. Po uzyskaniu matury Zbigniew udał się na studia do Wrocławia, gdzie ukończył Wyższą Szkołę Ekonomiczną. W tym też mieście rozpoczął pracę zawodową w biurach projektów, trwającą aż do przejścia na emeryturę w 1994 roku.

Jego wielką miłością stały się Kresy – postanowił więc włączyć się do akcji ich upamiętniania. Interesowało Go wszystko: ludzie, kultura, architektura. Bywało, że jeździł w tamte strony kilkakrotnie w ciągu roku, odnajdując zachowane do dziś elementy kultury polskiej. Starczy powiedzieć, że samych zdjęć z całych Kresów Południowo-Wschodnich zgromadził ponad 10 tysięcy! Dzięki tej nieustannej pasji wydał pięć bogato ilustrowanych książek o tamtych terenach i ludziach, w tym szczególnie wysoko ocenioną monografię cmentarza katolickiego w Monasterzyskach. Zawierają one oprócz opracowań historycznych i wspomnień także wiele zgromadzonych przez Niego cennych starych zdjęć, niektórych z przełomu XIX i XX wieku, oraz dokumentów, map, insygniów. Każda z nich podkreśla wielką rolę Kresów w naszej historii, kulturze narodowej, walce o niepodległość. Ponadto jest autorem wielu różnorodnych artykułów o ludziach i obiektach, nie tylko z Monasterzysk, lecz także Kresów dalekich.

Zorganizował również odsłonięcie dwóch tablic pamiątkowych poświęconych poległym, pomordowanym i zmarłym w więzieniach w latach 1941–1945. Umieszczono je pod chórem bazyliki mniejszej pw. św. Elżbiety we Wrocławiu. Pierwszą odsłonięto w maju 2007 roku – upamiętnia ona ofiary z polskich wsi Kowalówka, Dobrowody i Sawałuski. Druga, odsłonięta w maju 2008 roku, poświęcona jest ofiarom z Monasterzysk.

Był bardzo aktywnym działaczem Oddziału Buczacz Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich oraz członkiem zespołu redakcyjnego pisma „Głos Buczaczan”, a także Stowarzyszenia Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów, w którym również brał udział w redagowaniu czasopisma „Na Rubieży”.

Odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi, Odznaką Honorową Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego, a także – co sobie szczególnie cenił – srebrnym Pierścieniem Milenijnym Jego Eminencji Księdza Kardynała Henryka Gulbinowicza.

Zmarł 9 czerwca 2018 roku. 14 czerwca spoczął na cmentarzu Świętej Rodziny przy ul. Smętnej we Wrocławiu.

 

Teksty o Zbigniewie Żyromskim na naszej stronie:

Pierścień Milenijny dla Zbigniewa Żyromskiego

Monasterzyska we wspomnieniach

Ratuje kresowe mogiły od zapomnienia